مرجع تخصصی سئو سپهر صنعت سهند Navid Mirzaaghazadeh خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی مرد عرصه های سیاست

نمایش نتایج: از شماره 1 تا 1 , از مجموع 1

موضوع: خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی مرد عرصه های سیاست

  1. #1
    هر نتی که از عشق بگوید، زیباست... حالا سمفونی پنجم بتهون باشد یا زنگ تلفنی که در انتظار صدای توست...
    Parnian آواتار ها
    وضعیت : Parnian آنلاین نیست.
    تاریخ عضویت : Aug 2010
    نوشته ها : 1,879
    سپاس ها : 4,267
    سپاس شده 4,230 در 1,374 پست
    یاد شده
    در 4 پست
    تگ شده
    در 522 تاپیک

    خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی مرد عرصه های سیاست

    خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی که در روزگار فرمانروایی مغولان می زیست یکی از چهره های درخشان، سرآمد و برجسته در عرصه های سیاست ورزی، اندیشه و علم در درازنای تاریخ کهن ایران است. جایگاه وی در احیای فرهنگ ایران در دوران فرمانروایی غمبار مغولان بس ستودنی است و از این حیث اگر مقامش فراتر از بزرگانی چون خواجه نصیرالدین طوسی و شمس الدین جوینی نباشد فروتر نخواهد بود.

    برابر با تاریخ، خواجه رشیدالدین، با نبوغ خاص و مهارت ویژه اش در دانش پزشکی یارای آن یافت تا به دربار ایلخان مغول، اباقاخان، راه یابد. هوشمندی وی سبب شد تا در روزگار ۲ ایلخان دیگر، گیخاتو و ارغون نیز مورد ارج و احترام باشد، بدان گونه که علاوه بر طبابت رسیدگی به برخی امور دیوانی را نیز بر عهده گرفت. مع الوصف، اوج اقتدار او از آن هنگام آغاز گشت که غازان، ایلخان مسلمان و دانش دوست مغول شایستگی های افزون او را دریافت و وی را در وهله نخست به ریاست موقوفات مجموعه علمی ـ فرهنگی شنب غازانی و سپس به وزارت خویش برگزید. او در دوران پس از غازان و در عصر اولجایتو نیز بر مسند وزارت همچنان تکیه داشت، این روند در دوران واپسین ایلخان، یعنی ابوسعید نیز ادامه یافت، اما شوربختانه در این هنگام حسد حاسدان و دسیسه چینی های دشمنان در سلطان جوان و خام موثر واقع شد و فرمان قتل خواجه صادر شد و به این ترتیب ایران زمین دگربار مرگ حزن انگیز یکی دیگر از بهترین فرزندانش را شاهد گشت.

    براساس آنچه اسناد و منابع تاریخی گواهی می دهند با به صدارت برگزیده شدن این مرد فرهیخته که نمونه تدبیر و عقلانیت ایرانی و به تعبیر حمدالله مستوفی، نگارنده کتاب تاریخ گزیده، «وزارت آصف و بوذرجمهر با وزارت و تدبیر او خوار و حقیر بود» اقدامات بسیار ارزشمندی در جهت اعتلای فرهنگ و تمدن ایران زمین که در پی یورش دهشتناک چنگیزیان رو به افول نهاده بود، انجام گرفت.

    خواجه رشیدالدین مرد سیاست، مدیریت، امور دینی، فلسفه، طب، تاریخ، تالیف و انشاء بود و به زبان های پارسی، عربی، ترکی، مغولی، چینی و عبری آشنایی تام داشت. ازجمله عملکردهای درخشان این وارث مواریث باستانی که آگاه به مکتب های گوناگون فلسفه ایران و اسلام بود تفسیرهای پرشماری است که بر آیات قرآن کریم نگاشت و پاسخ هایی مستدل بر شبهات مخالفان بویژه یهودیان ارائه کرد.۱ او همچنین کوشید میان فلسفه، تصوف و کلام هماهنگی ایجاد نماید. در این راستا او رو بدان سوی نهادکه فلسفه و الهیات را از پوسیدگی و کهنگی برهاند و نفحه تر و تازه ای در آن بدمد. به تعبیر سیدحسین نصر، او در تمام موارد ممکن کوشید نظر متکلمان و فیلسوفان را یکسان جلوه دهد و علوم عقلی و نقلی یا عقل و ایمان را با یکدیگر سازگاری بیشتری بخشد.

    بررسی های تطبیقی خواجه رشیدالدین درباره ادیان گوناگون نیز شایان ستایش است. او در بخشی از کتاب، اسئله و اجوبه و به هنگام پاسخ به پرسش های حکیمی فرنگی به مباحث کلام تطبیقی پرداخته است. او در همین کتاب درباره رابطه عقل و ایمان در آیین های بودا، مسیح و یهود نیز به شایسته ترین وجه سخن گفته است.

    نگاهی حتی گذرا و نه چندان دقیق به فهرست طویل آثار به یادگار مانده از خواجه، پژوهشگر را به این نکته رهنمون می سازد که او جامع تمام علوم روزگار خویش بود. در حقیقت، متون علمی نگارش یافته توسط خواجه علاوه بر تفسیر، فلسفه و کلام، مباحثی چون فلاحت و زراعت، علوم طبیعی، طب، علوم اقوام هندی و چینی، تاریخ و... را نیز شامل می شد. بی گمان، در میان این همه رسائل پرشمار، مشهورترین و ارزشمندترین آنها کتاب جامع التواریخ است. آنچه روشن است این کتاب را که بی شباهت به یک دایره المعارف نیست می توان کامل ترین منبع جهت شناخت اقوام ترک و مغول برشمرد، زیرا بخشی از کتاب که در آن از تاریخ قبایل چادرنشین ترک و مغول و سازمان اجتماعی و شیوه زندگی و موازین حقوقی و روایات و افسانه های آنها بحث می شود چنان کامل و دقیق است که همتای آن را در هیچ یک از منابع تاریخی مربوط به آن دوران، حتی منابع چینی و مغولی، نمی توان یافت.

    شایسته است یاد شود جامعیت جامع التواریخ بدان اندازه است که امروزه تاریخ پژوهانی چون ساندرز، نویسنده کتاب تاریخ فتوحات مغول، آن را نخستین تاریخ اصیل جهانی پنداشته و محققانی همانند مورگان، مولف کتاب مغول ها، اهمیت تاریخ نگاری عصر مغول را مدیون و مرهون وجود آن برشمرده اند. برخی تاریخ نگاران، چون عبدالحسین زرین کوب پا از این نیز فراتر نهاده و به درستی از جامع التواریخ به عنوان جسورانه ترین و عظیم ترین طرح در تاریخ نویسی مسلمانان و نیای فراموش شده تواریخ امروز دانشگاه کمبریج یاد کرده اند.

    با تمام این اوصاف، برجسته ترین کاری که خواجه رشیدالدین در جهت نیل به هدف، یعنی احیا و اعتلای فرهنگ ایران، انجام داد بنیان نهادن نخستین شهر دانشگاهی جهان در نزدیکی تبریز بود. این مجتمع عظیم علمی ـ آموزشی که به ربع رشیدی، اشتهار یافت بزرگ ترین مجموعه علمی بود که دنیا تا به آن زمان به چشم دیده بود. ربع رشیدی نه تنها نمونه های تمدن ایرانی ـ اسلامی را گردآوری، متمرکز و پاسداری کرد، بلکه سبب شد با تجمع بخشیدن به دانشمندان و هنرمندان خودی و بیگانه از هر قوم و ملیتی، افکار جدید شرق و غرب را با تمدن ایرانی ـ اسلامی ترکیب کند و روحی تازه در آن بدمد تا بتواند چهره ای جهانی به خود گیرد. گفتنی است، این بزرگ ترین و عظیم ترین مرکز آموزشی آن عهد جهان از نظر علمی و مدیریتی با دانشگاه ها و مراکز آموزشی کهن چون جندی شاپور و نظامیه بغداد هم پایه و حتی برتر بوده است. در ضمن، واحدهای گوناگون علمی ـ آموزشی ربع رشیدی متنوع بود و تشکیلات اداری، پژوهشی و آموزشی آنچنان ساماندهی شده بود که با آخرین نمونه های مراکز پژوهشی و آموزشی دنیای کنونی قابل قیاس است. در واقع، آنچه بیش از همه شایان توجه است تشکیلات و اداره امور این کانون بزرگ علم و فرهنگ است که به راستی از هر جهت حیرت زا و شگفت آور است تا جایی که حتی دستمزد، بیمه و حقوق بازنشستگی کارکنان و اساتید از سوی خواجه منظور شده بود.

    خواجه که در امر جهانداری و سیاست ورزی نظری صائب داشت از سویی تلاش می کرد طبق برنامه ای منظم دانشمندان برجسته را در ربع رشیدی فراز آورد و از سوی دیگر از وجود آنها نهایت استفاده را برای تربیت کادرهای علمی به عمل آورد. او به همین برهان شمار افزونی از دارایی های خویش را برای اداره این کانون جهانی علم وقف کرد. خود وی در یکی از مکتوباتش برخی از وقفیات متعلق به این مجموعه را چنین برشمرده است:

    «گله های گوسفند که در روم، بغداد، دیاربکر، شیراز، تبریز، اصفهان، مازندران، خراسان، لرستان و دیگر ممالک بـه دست کدخدایان احشام سپرده ام ۵۰۰ گلـه است، هـر گلـه ۵۰۰ راس وقف کـرده ام بـر ربع رشیدی که روغن و پشم و کشک و نتاج آنها سال به سال صرف خیرات و مبرات کنند و... دیگر ۲۰ هزار قطعه مرغ که به دست دهاقین و رعایای قراء مواضع تبریز و سلطانیه و همدان سپرده ام وقف کرده ام بـر دارالشفاء ربع رشیدی...». این فقط بخشی از ثروت اختصاص یافته به ربع رشیدی بود چراکه میزان اوقاف آن بسیار افزون تر از آنچه گفته شد بوده است، اما چون به گفته خود خواجه رشیدالدین «اگر مفصل مجموع اثاثات ربع رشیدی را بنویسیم موجب ملال و کلال باشد» از این کار صرف نظر می شود. تنها یادآوری می گردد در مجموعه ای که ۴۰۰ دانشمند، فقیه، محدث و دست کم ۶ هزار طالب علم روزگار می گذراندند باید چنین هزینه افزونی خرج می گشت تا اینان همچنان که خود خواجه بیان داشته است بتوانند «از سر رفاهیت خاطر به افادت و استقامت مشغول گردند».

    در ربع رشیدی که در زمان رفعت و فرازش، دانش از رشد و پیشرفتی قابل توجه برخوردار شد کتابخانه ای ۶۰ هزار جلدی وجود داشت که کتاب هایش به زبان های زنده آن عهد نگارش یافته و از سرزمین هایی گوناگون چون ایران، توران، مصر، مغرب، روم، چین و هند جمع آوری شده بود. خواجه رشیدالدین برای گردآوردن این همه کتاب به تشویق و تحریص علمای زمان برای تحقیق و انتشار آثار می پرداخت. شگفت آنجا است که این تشویق و ترغیب به نوعی مسابقه کتاب نویسی در میان اندیشمندانی از اقصی نقاط دنیا تبدیل شده بود و البته خواجه در ازای دریافت هر کتاب هدایایی که می توان آن را حق التحریر یا حق التالیف نامید برای نگارنده کتاب می فرستاد، حتی اگر نویسنده در ممالکی دوردست چون اندلس، مراکش یا تونس می زیست.

    خواجه رشیدالدین که خود پزشکی زبردست و کاربلد بود نسبت به این علم که آن را فن شریف می نامید، توجه بسیار داشت. از نشانه های همت والا و گرایش و علاقه افزون وی به این دانش می توان به حضور ۵۰ پزشک در بیمارستان و مدرسه طب مجتمع ربع رشیدی اشاره کرد که هر یک از آنها دست کم مسوول آموزش ۲ دانشجوی پزشکی بودند. بایسته یاد کرده است، این ۵۰ پزشک ماهر از سرزمین های مختلف چون هند، چین، بیزانس، مصر و شام تنها به سبب شنیدن آوازه حمایت های افزون خواجه رشیدالدین، رو به سوی او نهاده بودند.

    به هر ترتیب آنچه از این کوتاه سخن برمی آید آن است که روح تحقیق و دانش پژوهی، فکر نکته سنج، هوش سرشار، جهان بینی وسیع و مدیریت هوشمندانه، از صفات و ویژگی های خواجه رشیدالدین بوده است. به باور نگارنده، یاری جستن از منش و روش خواجه و استفاده از شیوه های مدیریت پیشرفته ربع رشیدی در کنار بهره گیری درست و هوشمندانه از متدهای آموزشی نوین، نه تنها توسعه فرهنگ تحقیق و پژوهش و تولید علم و دانش را سهل الوصول می نماید بلکه کار پرورش نیروی انسانی متخصص و کاردان مورد نیاز جامعه را نیز آسان تر و راحت تر می سازد.

    پانوشت:
    ۱ ـ بایسته است یاد شود، خواجه رشیدالدین در ابتدا بر آیین یهود بود و آن گاه از روی اخلاص اسلام اختیار کرد و به این سبب تمام تلاش خویش را به کار برد تا شبهه ها و ایرادات یهودیان بر اسلام را پاسخ گوید.

    منبع:
    امیر نعمتی لیمائی؛ روزنامه جام جم .




  2. 2 کاربر از پست مفید Parnian سپاس کرده اند .


  3. # ADS
     

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. ستاره‌های سینما و عالم سیاست
    توسط .:SiSiBK:. در انجمن اطلاعــــــات سینمــــــــــایی
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 09-14-2010, 11:54
  2. گروه خبری_تارخ، سلطانی، فقیه نصیری و نعمت الله بهترین های سریال های رمضان۸۹
    توسط John Christopher Depp II در انجمن آرشیـــو اخبـــار سینمای ایران سال 1389
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 09-06-2010, 16:24

کاربرانی که این تاپیک را مشاهده نموده اند: 0

There are no members to list at the moment.

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •